CUỘC GẶP
GỠ CHƯA CÓ TIỀN LỆ
Tháng Bảy vừa qua [23-07-2009], nhân Hội nghị Hiệp Hội Các Quốc Gia Đông
Nam Á [ASEAN], theo yêu cầu của Mỹ đã có thêm một cuộc họp bên lề của
Ngoại trưởng 5 nước: phía Mỹ là Hillary Rodham Clinton, cùng với 4 Ngoại
trưởng vùng Hạ Lưu Sông Mekong gồm có Thái , Lào, Cam Bốt và Việt Nam
tại Phuket, Nam Thái Lan. Đại diện cho Việt Nam là Ngoại trưởng Phạm Gia
Khiêm kiêm Phó Thủ tướng. Tiếp theo đó là một tuyên cáo, có thể nói là
chưa hề có từ trước tới nay, liên quan tới những vấn đề quan tâm chung,
đặc biệt là trong các lãnh vực Môi trường, Y tế, Giáo dục, và Phát triển
Hạ tầng/ infrastructure development trong vùng.
Ngoại trưởng Mỹ đã nhấn mạnh tới tầm quan trọng của vùng Hạ Lưu Sông
Mekong và mỗi quốc gia đối với Hoa Kỳ, cùng với cam kết hỗ trợ nhằm thăng
tiến hòa bình và thịnh vượng cho khu vực ASEAN như một toàn thể. Các Ngoại
trưởng 4 nước Thái , Lào, Cam Bốt và Việt Nam hoan nghênh sự hợp tác chặt
chẽ hơn của Hoa Kỳ với 4 nước Hạ Lưu trong những lãnh vực có ý nghĩa hỗ
tương nhằm bảo đảm sự phát triển bền vững trong vùng.
Năm Ngoại trưởng đã thảo luận về các lãnh vực bao gồm ảnh hưởng biến
đổi khí hậu và làm thế nào để đáp ứng có hiệu quả; phòng chống bệnh truyền
nhiễm; mở rộng ứng dụng kỹ thuật cho giáo dục và đặc biệt quan tâm phát
triển vùng nông thôn; cũng như phát triển hạ tầng.
Các Ngoại trưởng đã xét duyệt những nỗ lực chung đang tiến hành, và đồng
ý mở ra những lãnh vực hợp tác mới; và đặc biệt hoan nghênh sáng kiến
“Kết Nghĩa Giữa Hai Ủy Hội Sông Mekong và Sông Mississippi / Sister-River
Partnership ” nhằm chia xẻ kinh nghiệm chuyên môn trong các lãnh vực thích
ứng với biến đổi khí hậu, đương đầu với lũ lụt và hạn hán, khai thác thủy
điện và lượng giá ảnh hưởng, quản lý nguồn nước và quan tâm tới an toàn
thực phẩm.
Các Ngoại Trưởng cùng đồng ý rằng nhóm chuyên viên sẽ tiếp tục thảo luận
chi tiết từng lãnh vực hoạt động hợp tác và cả theo dõi.
Kèm theo đó là “trang dữ kiện/ fact sheet” với những con số cụ thể của
Bộ Ngoại Giao Mỹ. Trong năm 2009 Hoa Kỳ sẽ trợ giúp cho các lãnh vực mà
lưu vực sông Mekong đang thiếu sót đó là : Môi trường, Y tế và Giáo dục.
(1) Môi trường: 7 triệu MK dành cho các chương trình môi trường trong
vùng Mekong, đáng kể nhất là kế hoạch hết nghĩa giữa hai Ủy Hội Sông Mekong
với Ủy Hội Sông Mississippi của Mỹ để chia xẻ những kinh nghiệm chung
. Sẽ yêu cầu Quốc hội Mỹ chuẩn y thêm 15 triệu MK nữa cho năm 2010.
(2) Y tế : 138 triệu MK, tập trung vào điều trị và phòng chống các bệnh
nhiễm như HIV/AIDS, sốt rét và bệnh lao kháng thuốc, tổng dịch cúm, và
chuẩn bị tiến tới một Hội nghị chuyên đề Mỹ - Mekong về các bệnh truyền
nhiễm trong vùng.
(3) Giáo dục: 16 triệu MK, và 500 học bổng Fulbright cho các học giả
và sinh viên mỗi năm, phát triển nối kết mạng lưới internet tới thôn quê
và tiến tới tổ chức một Diễn đàn Mỹ - Mekong về lãnh vực này. [1]
Với bước đầu, ngân khoản trợ giúp ấy không phải là lớn nhưng lại mang
ý nghĩa biểu tượng quan trọng về sự trở lại của Mỹ trong vùng Đông Nam
Á giữa lúc mà áp lực ghê gớm của Trung Quốc đang đè nặng trên toàn vùng
và nhất là đối với Việt Nam. Một khi khống chế và chiếm lĩnh được Việt
Nam, thì sẽ xảy ra hiện tượng Domino không thể tránh, đó là các quốc gia
còn lại trong lưu vực Mekong sẽ liên tiếp bị ngã đổ do chủ nghĩa bành
trướng của Trung Quốc.
HAI DÒNG SÔNG KẾT NGHĨA
Sau cuộc họp cấp Ngoại trưởng giữa Mỹ và 4 quốc gia vùng hạ lưu sông
Mekong, ngày 29/07/2009 đã có ngay một cuộc họp sơ bộ khác diễn ra ở VạnTượng,
thủ đô Lào giữa hai Ủy Hội Sông Mekong và Sông Mississippi để cùng bày
tỏ ý hướng hợp tác về những vấn đề liên quan tới xử dụng nguồn nước trong
hai lưu vực, trao đổi kỹ thuật và làm cách nào để thích nghi với biến
đổi khí hậu ảnh hưởng trên hệ sinh thái của cả hai con sông. Hai Ủy Hội
hứa hẹn sẽ cùng hợp tác để thăng tiến những bước phát triển bền vững về
thủy điện, đương đầu với lũ lụt và khô hạn, điều hợp xử dụng nước và an
toàn thực phẩm, cải thiện thủy lộ và cả gia tăng trao đổi thương mại đường
sông. [2]
Michael J. Walsh, chủ tịch Ủy Hội Sông Mississippi nhận định: “Mekong
và Mississippi cùng trải qua những kinh nghiệm và thử thách, cả hai cùng
có những định chế và chuyên môn đáng kể để đương đầu với những thử thách
như vậy. Một hợp tác chặt chẽ hơn cùng có lợi cho cả hai tổ chức…”
Jeremy Bird, giám đốc Ban Thư Ký Ủy Hội Sông Mekong cho rằng: “Hai
Ủy Hội Sông Mekong và Sông Mississippi rất tương đồng về tôn chỉ và chức
năng, cả hai cùng phấn đấu bảo quản nguồn tài nguyên nước, đương đầu với
biến đổi khí hậu, với lũ lụt và khai thác thủy điện… Cả hai tổ chức cùng
được hưởng những lợi ích qua trao đổi kỹ thuật và học hỏi lẫn nhau và
làm sao để điều hợp tốt nhất những con sông chảy xuyên quốc gia...”
Và hai Ủy Hội đang cùng đi tìm một đồng thuận cho một chương trình hoạt
động sắp tới.